Marehemu Mkimbizi - Part 1

Sehemu ya Kwanza Kulikuwa na kitu kisicho cha kawaida kuhusu lori hilo la Toyota Hilux la rangi ya kijivu. Na mtu ye yote aliyekuwa akiliona kwa mara ya kwanza, hasa Ijumaa alasiri kwenye barabara ya Dodoma, angeweza kuapa kwamba lilikuwa limezuka kutoka ardhini. Hakuna kelele, hakuna moshi mwingi, hakuna hata sauti ya breki zikisugua. Lilikuja kama kivuli, likajipanga kwenye kando ya duka la tairi la Mzee Chacha, kisha likanyamaza kimya kama kaburi. Mzee Chacha alikuwa mekanika maarufu kwenye eneo lile. Duka lake la kuvulia matairi na kurekebisha magari lilikuwa katikati ya barabara kuu ya Dodoma hadi Iringa, mahala pasipo na nyumba nyingi, lakini chenye msongamano wa malori na mabasi kila siku. Alikuwa amejenga sifa kwa miaka ishirini kwa kazi yake ya haraka na ya uhakika. Lakini siku za Ijumaa, kuanzia saa tatu alasiri, alikuwa anajiandaa kwa ajili ya mteja wake wa ajabu. Siku ya kwanza alipoliona lile gari, alidhani ni kama kawaida. Alitoka nje na kitambaa chake cha rangi ya mafuta, akacheka na kusema, "Hilux yenyewe! Ina shida gani leo?" Hakuna aliyemjibu. Mlango wa gari ulifunguka polepole, kana kwamba ulikuwa unaongozwa na mikono isiyoonekana. Mtu aliyetoka ndani alikuwa mrefu, mwenye ngozi iliyochubuka kama ngozi ya kobe, na alivaa kofia ya kahawia iliyoweka kivuli usoni mwake. Hakuwa na miwani, ila uso wake ulikuwa kivuli kinachoweza kuwa chochote. Alitoka, akasimama, kisha akanyamaza. Mzee Chacha alipiga miayo mara mbili, akasubiri. Kawaida wateja wake walikuwa wapiga debe, wanavyo sema watu wa Dodoma – watu wanaozungumza kwa sauti kubwa, wanacheka, wanajadili bei kama wanabishana kwenye soko. Lakini huyu hakusema neno. Badala yake, alielekeza kidole chake kwenye tairi la nyuma la kushoto. Mzee Chacha alikuchukua zege lake, akakuchuchumaa, akalichunguza. Tairi lilikuwa sawa. Alilionyesha shinikizo la hewa – kamili. Hankuna msumari, hakuna mpasuko, hakuna hata upungufu wa kukatika. Aliyainua uso wake kumtazama mtu huyo, akashangaa akamuona huyo mgeni akitazama angani, kana kwamba anataka kusikia ndege asiyejulikana. "Tairi hili liko sawa kabisa, mzee," alisema Mzee Chacha. Mtu huyo hakutazama chini na hakujibu. Aliingia mfukoni mwake, akatoa shilingi za kigeni – sarafu za zamani, zilizochakaa, zenye picha za wafalme ambao Chacha hakuwa amewaona kamwe. Akahesabu, akazitandaza mikononi mwa Chacha. Mara mbili ya bei ya kurekebisha tairi ambalo halikuhitaji kurekebishwa. Chacha alihesabu, akashika kichwa, akatafuta maneno ya kusema. "Unataka nifanye nini?" Mtu yule aliongea kwa sauti ya chini sana, kama upepo unavyonong'ona usiku: "Vuta hewa, kisha urudishe." Na hivyo ndivyo ilivyoanza. Ijumaa iliyofuata, lile gari lilitokea tena. Wakati huu alisema tairi la mbele la kulia lilikuwa na shida. Chacha alilipima, akalipapasa, akakimbia kifaa chake cha kukagua. Tairi lilikuwa jipya. Liliingizwa wiki mbili tu zilizopita. Lakini mgeni huyo alitoa tena sarafu zile zile za kigeni, zile zenye picha za wafalme wasiozungumza Kiswahili, na kulipa mara mbili. Sasa mazingira yalianza kuchukua sura nyingine. Wapita njia waliokuwa wakijaza mafuta kwenye kituo cha mafuta karibu walianza kuleta tetesi. Madereva wa lori waliokuwa wakisubiri kugeuzwa tairi walianza kumwangalia mgeni huyo kwa macho ya mashaka. Na Frida, yule mama wa kiosk cha kahawa karibu na duka la Chacha, alianza kumwuliza kila Ijumaa, "Boss, huyo mtu huyo? Au ni mzuka? Kwanini hulipi kwa shilingi za Tanzania?" Mzee Chacha aliuliza swali lile lile moyoni mwake. Lakini shida ilikuwa pesa. Alihitaji pesa kwa ajili ya matibabu ya mama yake, bibi Mkate, aliyekuwa amelazwa hospitali ya Dodoma na ugonjwa wa kisukari uliokuwa ukila viungo vyake polepole. Kila shilingi ilikuwa na maana. Alinyamaza, akafanya kazi, akachukua sarafu zile, akazifungia kwenye sanduku la chuma lililokuwa chini ya meza yake ya kazi. Lakini Ijumaa ya tatu, mambo yakawa tofauti. Palikuwa na dhoruba kali ya vumbi. Upepo ulibeba mchanga kutoka Nyika kuu na kuutandaza kwenye kila kitu – nyuso, zana, matairi. Mzeee Chacha alikuwa akifunga duka mapema kwa sababu hewa ilikuwa mbaya, halafu akasikia sauti ya gari likisimama nje. Alipoinua macho, aliliona lile Hilux la kijivu likiwa nje ya lango, linamng'ao katika vumbi. Alitoka, akakuta mtu yule amepiga magoti kando ya gari, akigusa bomba la mafuta. Chacha alikaribia, akachungulia. Bomba la mafuta lilikuwa limepasuka kidogo – lakini si pasuko la kweli, kama mtu amekikata kwa kisu cha pembeni. "Lazima tukibadilishe bomba zima," alisema Chacha, akiwa tayari anafungua sanduku lake la zana. Kwa mara ya kwanza, mtu yule alimtazama moja kwa moja machoni. Na macho hayo – Mzee Chacha alihisi kama ameanguka kwenye kisima kirefu. Alijua macho hayo. Macho ya kaka yake, Samweli, aliyefariki miaka minne iliyopita kwenye ajali ya basi mkoani Morogoro. Mama yao alilia kwa miezi, akafanya matanga, akaenda hata kwa waganga wakuu kuhakikisha roho ya Samweli imepumzika. Lakini macho haya yalikuwa hai. "Samweli?" alinong'ona Mzee Chacha, sauti yake ikikata kiu. Mtu yule alisimama, akafuta vumbi usoni mwake, na kwa mara ya kwanza, alionyesha uso wake kamili bila kofia wala kivuli. Alikuwa Samweli. Lakini Samweli mwenye nywele nyeupe, nyembamba, mwenye alama za ngozi zilizochomwa na jua kali, na mwili uliochoka. "Usiseme neno," Samweli alisema, huku akitazama nyuma kuelekea barabara. "Nina hatari kubwa." Na hapo ndipo hadithi ikageuka kabisa, na Mzee Chacha kugundua kwamba lile Hilux la Ijumaa halikuwa gari la kawaida – bali ni daraja kati ya ulimwengu wa walio hai na wale wanaotazamwa kuwa wamekufa, kati ya duka lake dogo la matairi na siri kubwa ambayo ingetikisa misingi ya Dodoma. (Mwisho wa Sehemu ya Kwanza)